Khai thác Bitcoin đang ngày càng khó trở thành mô hình kinh doanh sinh lời tại các cơ sở lớn và đắt đỏ nhất.
Chỉ số hashrate của mạng Bitcoin, đo tổng sức mạnh tính toán bảo vệ mạng lưới, đã vượt mức 1.1 ZH/s vào tháng 10/2025 nhưng sau đó nhiều lần giảm xuống gần 900 EH/s. Độ khó khai thác cũng đã giảm 11.16% vào tháng 02/2026 và thêm 10.09% nữa vào tháng 06.
Nói đơn giản, có đủ số lượng máy đào ngừng hoạt động khiến mạng Bitcoin phải điều chỉnh giúp việc đào coin dễ dàng hơn cho những người còn lại.
Đồng thời, một số công ty khai thác lớn đang tìm kiếm lợi nhuận tốt hơn ở lĩnh vực khác. Core Scientific báo lỗ gộp 56% từ hoạt động tự khai thác trong quý II, trong khi mảng cho thuê trung tâm dữ liệu lại mang về lợi nhuận gộp gần 80 triệu USD.
Tại TeraWulf, hoạt động cho thuê hạ tầng máy chủ cho AI chiếm khoảng 71% doanh thu quý. Tức là, việc cho thuê những hệ thống máy tính mạnh để dùng cho AI và điện toán đám mây hiện mang lại lợi nhuận cao hơn.
Vậy AI có đang đẩy các thợ đào Bitcoin ra khỏi cuộc chơi không, và chuyện gì sẽ xảy ra với ngành khai thác nếu điều đó thành sự thật?
Cuộc cạnh tranh nguồn điện chất lượng cao
Phần cứng dùng cho AI và máy khai thác Bitcoin không thể dùng thay thế cho nhau. Chip xử lý đồ họa của AI thường không hiệu quả về kinh tế khi dùng cho đào Bitcoin, trong khi máy ASIC khai thác Bitcoin lại không chạy được các mô hình AI lớn. Cuộc cạnh tranh thực chất nằm ở năng lực sản xuất chip, vốn đầu tư, quỹ đất, cơ sở hạ tầng và đặc biệt nhất là điện ổn định, đáng tin cậy.
Với các đơn vị phát triển AI, những địa điểm đã có sẵn trạm biến áp, hạ tầng truyền tải điện và kết nối internet cáp quang giá trị hơn nhiều so với những mảnh đất còn trống nằm gần nhà máy điện. Các trung tâm AI cần xây dựng nhanh, trong khi các dự án điện lớn thường mất nhiều năm để hoàn thành.
Nhiều công ty khai thác đã kịp chuẩn bị đất và kết nối điện phù hợp trước khi AI khiến cuộc cạnh tranh gay gắt. Các vị trí này giờ đây có thể giá trị hơn khi chuyển đổi thành trung tâm dữ liệu AI so với làm cơ sở đào coin. Việc chuyển hướng không đơn thuần là bán điện mà là khai thác giá trị từ quyền tiếp cận nguồn điện sẵn có.
Lợi thế này không áp dụng cho mọi loại năng lượng.
Đào tạo và vận hành AI thường đòi hỏi nguồn điện ổn định, cung ứng liên tục. Ngược lại, khai thác Bitcoin lại hoạt động linh hoạt hơn. Máy đào có thể bật khi có điện dư, giảm tải khi nguồn cung giảm, và tạm ngừng khi lưới điện chịu áp lực.
Ví dụ, một xưởng sản xuất có điện mặt trời mái nhà có thể tận dụng lượng điện dư vào buổi trưa để chạy một vài máy đào Bitcoin sau khi đã đáp ứng nhu cầu sản xuất chính. Các máy này không cần phải hoạt động liên tục mà nhằm mục đích tận dụng nguồn điện dư vốn có thể bị bỏ phí hoặc chỉ bán lại cho lưới giá thấp.
Nguyên tắc này có thể áp dụng ở quy mô lớn hơn. Tập đoàn năng lượng ENGIE từng cho biết họ đang cân nhắc sử dụng pin lưu trữ hoặc khai thác Bitcoin tại dự án điện mặt trời Assú Sol ở Brazil, nơi năng lực truyền tải hạn chế khiến không thể tiêu thụ hết lượng điện sinh ra.
Điện mặt trời hoặc gió gián đoạn vẫn có thể hỗ trợ AI, nhưng thường chỉ khi kết hợp với hệ thống lưu trữ, nguồn điện từ lưới hoặc nguồn ổn định khác — điều này làm đội chi phí lên.
Khai thác coin phù hợp nhất với những nguồn điện giá rẻ do tính gián đoạn, xa xôi hoặc khó truyền tải.
Hashrate sẽ dịch chuyển, không biến mất
Khi các công ty khai thác lớn chuyển các vị trí đẹp sang cho AI, nhiều khả năng họ sẽ đưa một lượng máy đào ra thị trường thứ cấp. Một chiếc máy không còn sinh lời ở trung tâm dữ liệu đắt đỏ có thể vẫn hoạt động tốt ở nơi có thủy điện rẻ, điện mặt trời dư hoặc điện bị “bỏ hoang”.
Giá thiết bị thấp hơn không thể bù đắp chi phí điện cao nhưng giúp giảm yêu cầu vốn ban đầu và rút ngắn thời gian thu hồi vốn. Những máy đời cũ, kém hiệu quả vẫn có thể kinh tế nếu sử dụng ở nơi điện cực rẻ và không yêu cầu chạy liên tục.
Điều này có thể thay đổi cấu trúc ngành đào Bitcoin. Các công ty đại chúng vẫn giữ vai trò quan trọng, nhưng mức tăng trưởng hashrate thời gian tới có thể đến từ các đơn vị tư nhân, nhóm đào nhỏ lẻ và các công ty năng lượng có sẵn nguồn điện chưa sử dụng hết.
Cơ chế điều chỉnh độ khó của Bitcoin cũng giúp hệ thống phản ứng linh hoạt. Khi thợ đào tạm ngừng, thời gian để tạo một block mới sẽ lâu hơn. Sau đó, độ khó sẽ giảm xuống, giúp các máy còn lại thu về nhiều Bitcoin hơn với cùng một công suất. Lúc này, những máy từng không đủ lợi nhuận có thể sẽ hoạt động trở lại.
Hashrate giảm vẫn quan trọng vì nó hạ thấp chi phí cho những kẻ có ý định tấn công mạng. Tuy nhiên, việc hashrate giảm tạm thời không phải dấu hiệu của một cuộc khủng hoảng an ninh. Hệ thống luôn tự điều chỉnh sao cho cân bằng giữa giá Bitcoin, giá điện và hiệu năng máy đào.
AI sẽ khiến các vị trí có nguồn điện chất lượng cao trở nên đắt đỏ hơn và không còn phù hợp cho một số mô hình khai thác. Tuy nhiên, AI khó có thể loại bỏ hoàn toàn hoạt động đào Bitcoin.
Thay vào đó, AI đang tạo ra hai thị trường riêng: nguồn điện ổn định, hạ tầng tốt sẽ dành cho AI, còn hoạt động đào Bitcoin sẽ chuyển về những nơi có điện rẻ, quy mô nhỏ và ít phổ biến hơn.
Chỉ cần còn nguồn điện chưa tận dụng hết, các thợ đào vẫn sẽ tìm cách sử dụng nó để đào Bitcoin.
Disclaimer: The market is risky, and investment needs to be cautious. This article does not constitute investment advice. Users should consider whether any opinions, views, or conclusions in this article are in line with their specific circumstances. Investment based on this is at their own risk.